Geschiedenis

Het Smits Koffiehuis is al sinds 1919 voor zeer velen een begrip en het dient vaak voor stadgenoot en voor hen die van "buiten" komen, tot pleisterplaats. Het staat er ook zo enorm gunstig; immers vlakbij de in- en uitgang van het Centraal Station. Daarom is het Smits Koffiehuis ook zo geschikt voor afspraken met reizigers uit de provincie. Kortom het Smits Koffiehuis heeft in de loop der jaren een belangrijke sociale en toeristische functie gekregen. Het is bij uitstek een trefpunt.

En daarbij komt, dat aan het houten gebouw een zekere monumentale, bouwkundige waarde niet kon worden ontzegd. Het interieur is karakteristiek voor de tijd waarin het Smits Koffiehuis werd gebouwd (begin 20e eeuw) en bij mooi weer is het terras aan het water vaak niet groot genoeg om alle bezoekers, die een plaatsje aan het water zoeken, te kunnen herbergen. Het Smits Koffiehuis ontleend zijn ontstaan aan de stoomtram die de verbinding onderhield met Amsterdam naar het noorden van de provincie.

Het vormde zowel het begin als het eindpunt van dit al lang verdwenen openbare vervoermiddel. Het was een voor zeer velen dierbaar plekje en het was dan ook geen wonder, dat bij alle kabaal over de metroaanleg, menige Amsterdammer ook zijn stem verhief tegen de afbraak van dat Smits Koffiehuis.

Die afbraak was nodig omdat de metro ontwerpers juist op die plaats het eindstation hadden geprojecteerd. Alle protesten tegen de sloop, waarbij de Bond Heemschut voorop ging, hielpen niet. Het Smits Koffiehuis werd afgebroken, maar alle onderdelen werden wel opgeslagen. Daar waren interessante kunsthistorische zaken bij, zoals glas in lood ramen, tegeltableaus, lampen en lantarens. Die opslag geschiedde omdat men de mogelijkheid van herbouw niet helemaal wilde uitsluiten. Met deze toezegging verstomde het gemurmureer van het Amsterdamse volk. Herbouw op dezelfde plaats leek waarschijnlijk. Maar B. en W. bleken van gedachten veranderd. Het gesloopte materiaal van het Smits Koffiehuis moest maar op de schroothoop, met uitzondering dan van enkele kunsthistorisch waardevolle onderdelen. De Amsterdammers pikten dit niet. Beloofd is beloofd; het Smits Koffiehuis zou worden herbouwd, zo had het van de tafel van B. en W. geklonken. En met die belofte in het achterhoofd nam de Bond Heemschut het initiatief tot de oprichting van een stichting met het doel "de herbouw te bevorderen, bij voorkeur op de oude locatie, van het Smits Koffiehuis te Amsterdam".

De Amsterdammers mogen dan wel als "lastig" worden afgeschilderd, met deze actie voor het behoud van het Smits Koffiehuis aan het open havenfront, hebben zij voor een goede zaak gestreden.